Пра князёў

Фёдар (Феадосій) Астрожскі

На працягу двух з паловай стагоддзяў князі Астрожскія гулялі адну з ключавых роляў у гісторыі рускіх зямель Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.

Заступнікам роду князёў Астрожскіх лічыцца святой вялебны князь Фёдар (Феадосій) Астрожскі. Згодна з паданнем, князь удзельнічаў у Грунвальдскай бітве 1410 года, дзе ўзначальваў валынскія палкі. Ва ўжо даволі шаноўным ўзросце князь Фёдар пакінуў спакусы гэтага свету і княжацкую славу і прыняў манаскі пострыг у Кіева-Пячэрскім манастыры. Пасля смерці князя мошчы Фёдара Астрожскага былі знойдзеныя манахамі нятленнымі, каля іх пачалі дзеяцца цуды. Таму праваслаўная царква абвясціла князя Фёдара Астрожскага святым прападобным. Яго мошчы да нашага часу захоўваюцца на далёкіх пячорах Кіева-Пячэрскай лаўры.

Канстанцін Іванавіч

Адным з самых выдатных ваеначальнікаў ў сям'і Астрожскіх быў князь Канстанцін Іванавіч. Сучаснікі называлі гетмана «другім Ганібалам, Пірам і Сцыпіёнам рускім і літоўскім ... мужам святой памяці і надзвычай праслаўленай дзейнасці». Аднак паражэнне 1500 года на рацэ Вядрошы ад маскоўскага войска мела для яго трагічны фінал. Амаль восем тысяч яго воінаў загінула, а ўсе ваяводы разам з князем патрапілі ў палон. Сем гадоў Канстанцін Іванавіч правёў у Волагдзе і Маскве, двойчы спрабаваў уцячы з палону. І толькі з трэцяй спробы яму ўдалося ўцячы так званым «татарскім шляхам» у Літву. Бліскучая перамога над маскоўскім войскам у бітве пад Оршай 8 верасня 1514 года стала адказам за сем гадоў няволі. У гэтым баі князь перамог маскавітаў з утрая меншым колькасна войскам. У 1522 г. 17 жніўня кароль Жыгімонт І падаў Канстанціну Іванавічу права карыстацца чырвоным воскам для запячатвання дакументаў, што было каралеўскай прэрагатывай.

Васіль-Канстанцін Канстанцінавіч

Асаблівае месца сярод прадстаўнікоў роду Астрожскіх належыць кіеўскаму ваяводзе Васілю-Канстанціну Канстанцінавічу (1526-1608 гг.), які прымаў актыўны ўдзел практычна ва ўсіх важных падзеях свайго часу, якія тычалісь палітычнага, царкоўнага і культурна-адукацыйнага жыцця дзяржавы. Многія даследчыкі звяртаюць увагу на казачнае багацце князя, якое гарантавала яму аўтарытэт і бязмежную ўладу на тэрыторыі ўсёй Русі. Па гэтай версіі, прыбыткі Астрожскага былі настолькі вялікімі, што ён дазваляў сабе ўтрымліваць шматтысячны двор і не звяртаць увагі на каралеўскія распараджэнні і загады. У яго ўладаннях было 100 гарадоў, 40 замкаў і больш за 1300 вёсак. Двойчы ў год сенатар польскага сейма атрымліваў 7000 залатых толькі за тое, што зьяўляўся да князя ў замак у Астрогу і выконваў ролю афіцыянта, падаючы князю напоі і закускі. Праваслаўныя пісьменнікі асабліва падкрэслівалі настойлівую дзейнасць князя ў стварэнні праваслаўнай навучальнай установы «Астрожскай акадэміі» і ўладкаванні ў Астрогу друкарні.